4. İklim ve Hava Olayları Arasındaki Kritik Farklar
5. Rüzgarın Oluşumu: Yüksek Basınç → Alçak Basınç
6. Küresel İklim Değişikliği ve Sera Gazları
🎯 LGS Notu: Bu üniteden her yıl LGS'de kesinlikle 1 soru gelmektedir. Özellikle rüzgar yönü ve gölge boyu soruları ayırt edicidir!
1. Dünya'nın Hareketleri
Kendi Ekseni Etrafında (Günlük): 24 saat sürer. Gece ve gündüz oluşur. Günlük sıcaklık farkları ve gölge boyu değişimleri yaşanır.
Güneş Etrafında Dolanma (Yıllık): 365 gün 6 saat sürer. Eksen eğikliği ile birleşerek MEVSİMLERİ oluşturur.
⚠️ Büyük Tuzak: Dünya'nın Güneş'e yaklaşıp uzaklaşmasının mevsimlerle HİÇBİR ALAKASI YOKTUR! Ocak ayında Güneş'e en yakınız ama Kuzey Yarım Küre kışı yaşar.
💡 Gölge Boyu Kuralı: Güneş ışınları ne kadar DİK gelirse gölge o kadar KISA olur (Yazın öğlen en kısa). Ne kadar EĞİK gelirse gölge o kadar UZUN olur (Kışın en uzun).
3. Önemli Tarihler (Gündönümü & Ekinoks)
21 Haziran: Güneş ışınları Yengeç Dönencesi'ne dik gelir.
21 Aralık: Güneş ışınları Oğlak Dönencesi'ne dik gelir.
4. İklim vs Hava Olayları Farkı
Özellik
İklim
Hava Olayı
İncelenen Zaman
Geniş bir zaman (35 - 40 yıllık ortalama).
Dar bir zaman (Günlük veya saatlik anlık durum).
Etki Alanı
Geniş bölgeler (Örn: Akdeniz Bölgesi).
Dar ve yerel alanlar (Örn: Kadıköy, Konya).
Kesinlik
Kesindir, değişkenlik azdır.
Tahminidir, aniden değişebilir.
Bilim Dalı
Klimatoloji (İklim Bilimi)
Meteoroloji (Hava Bilimi)
Uzmanına Ne Denir?
Klimatolog
Meteorolog
5. Rüzgar Oluşumu & Basınç Alanları
LGS Garanti Kuralı: Rüzgar her zaman YÜKSEK BASINÇTAN → ALÇAK BASINCA, yani SOĞUKTAN → SICAĞA doğru yatay olarak eser!
6. Sera Etkisi & Küresel Isınma
Sera Gazları: Karbondioksit ($CO_2$), Metan ($CH_4$), Su buharı. Fosil yakıtların (kömür, petrol) aşırı yanmasıyla artar.
Sera Etkisi: Yeryüzünden yansıyan güneş ışınlarının atmosferdeki bu gazlar tarafından tutulup uzaya kaçamamasıdır.
Sonuçları: Buzulların erimesi, deniz seviyesinde yükselme, kuraklık ve olağanüstü fırtınalar.
Çözüm: Yenilenebilir enerji (Güneş, Rüzgar), ağaçlandırma ve enerji tasarrufu.